سایه جنگ و صلح ایران و آمریکا بر سر الواح هخامنشی

مدیرکل پیشین امور موزه‌ها: موزه لوور برای بازگرداندن 12000 لوح باقیمانده اعلام آمادگی کرده بود
نشریه الکترونیک جهان گردش به نقل از پایگاه خبری صدای میراث: سایه جنگ و صلح، پس از حضور گسترده نظامی آمریکا در منطقه و مذاکرات صورت گرفته تهران و واشنگتن در مسقط پایتخت عمان، بار دیگر بر سر الواح هخامنشی افتاده است و حالا، محمدرضا کارگر، مدیرکل پیشین امور موزه ها در وزارت میراث فرهنگی به صدای میراث خبر داده است که «موزه لوور پاریس در چند مرحله در دولت های گذشته برای بازگرداندن ۱۲ هزار لوح هخامنشی باقیمانده در آمریکا اعلام آمادگی کرده بود که هر بار این پیشنهاد با مخالفت وزارت میراث فرهنگی مواجه شد.»
به گزارش صدای میراث، الواح هخامنشی ایران بزرگترین و مهمترین محموله تاریخی موجود در خارج از کشور  است که تاکنون از ۳۰ هزار لوح هخامنشی موجود در موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو تنها ۱۲ هزار لوح دیگر در آن موسسه باقیمانده است که بازگشت آن ها به ایران در شرایط موجود که تهدیدات نظامی آمریکا علیه ایران به بالاترین سطح خود رسیده است و همزمان مذاکرات مقدماتی در جنگ سرد دو کشور در مسقط برگزار شده است، با ابهام جدی مواجه شده و معلوم نیست که پرتعدادترین امانت باستانی ایران در دانشگاه شیکاگو چگونه امکان بازگشت به ایران دارد؟

محمدرضا کارگر مدیرکل پیشین امور موزه ها و اموال منقول فرهنگی وزارت میراث فرهنگی با اشاره به شرایط بحرانی موجود در روابط ایران و آمریکا اعلام کرد: اگر امکان اعزام نمایندگان ایران برای تحویل مستقیم الواح هخامنشی وجود داشت، بهترین گزینه برای بازگرداندن این آثار بود، اما به دلایل مختلف این امکان فعلا وجود ندارد و به همین دلیل می توان پیشنهاد بازگرداندن الواح هخامنشی با واسطه موزه لوور پاریس در همکاری سه جانبه این موزه با موزه ملی ایران و موسسه شرق شناسی شیکاگو را بار دیگر در نظر داشت تا در همین شرایط هم بتوان الواح هخامنشی را به ایران منتقل کرد.
نخستین محموله های بازگشته
الواح هخامنشی ایران در دهه ۱۹۳۰ میلادی و در دوره پهلوی اول در کاوش های باستان شناختی باروی تخت جمشید کشف و ۳۰ هزار قطعه کشف شده شامل الواح خرد شده با هدف رمزگشایی و خواندن متون از طریق دریا با کشتی به آمریکا منتقل و به موسسه شرق شناسی شیکاگو تحویل شد.
مدیرکل پیشین امور موزه های وزارت میراث فرهنگی با تأکید بر اینکه بازگشت الواح هخامنشی از نظر حقوقی تثبیت شده است، گفت: تعداد کل الواح و الواح تحویل داده شده به ایران و آن تعداد که موسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو نگهداری می‌شود، کاملاً مشخص است و از این نظر ابهامی وجود ندارد.
محمدرضا کارگر با بیان اینکه راهکار بازگشت الواح هخامنشی از آمریکا به ایران با واسطه موزه لوور پاریس همچنان قابلیت اجرا دارد، گفت: موزه ملی ایران می‌تواند مکاتبه‌ای رسمی با موزه لوور آغاز کند و در ادامه همکاری سه‌جانبه میان موزه ملی ایران، موزه لوور و دانشگاه شیکاگو برای بازگشت باقیمانده الواح هخامنشی از آمریکا به ایران شکل بگیرد. چون چنین همکاری‌هایی در سطح بین‌المللی مسبوق به سابقه است و ایران نیز در مواردی با موزه‌های کویت و عراق تجربه بازگرداندن آثار به آن کشورها یا بالعکس را داشته است.

موسسه شرق شناسی شیکاگو پیش از انقلاب اسلامی ایران، بخشی از الواح هخامنشی را به ایران بازگشت داده است که نخستین‌بار تعداد ۱۵۰ قطعه لوح سالم هخامنشی، ۷۸ سال قبل و در سال ۱۳۲۶ شمسی به ایران بازگشت. ۱۵۳ قطعه سالم و هزاران قطعه خرد شده از الواح نیز در سال ۱۳۲۸ پس از خوانش و مطالعات اولیه به ایران تحویل شد.
محمدرضا کارگر، مدیرکل سابق امور موزه ها و اموال منقول وزارت میراث فرهنگی در گفت‌وگو با صدای میراث اعلام کرده است که پیشنهاد بازگرداندن باقیمانده الواح هخامنشی ایران در آمریکا در همین شرایط فعلی توسط موزه لوور همچنان می تواند کارساز باشد افزود: پیشنهاد بازگشت الواح هخامنشی در دوره های مختلف از دولت های نهم و دهم تا دولت گذشته بارها به صورت مکتوب به وزارت میراث فرهنگی ارایه شد و دانشگاه شیکاگو نیز آمادگی داشت که امور مربوط به بیمه و بسته‌بندی الواح را به شرط انتقال آن ها از طریق لوور برعهده بگیرد. اما متاسفانه این پیشنهاد در داخل کشور مورد استقبال قرار نگرفت. در حالی که هم موزه لوور و هم موسسه شرق شناسی شیکاگو آماده اقدام بودند.
از محموله بازگشته پس از انقلاب تا پیشنهاد بازگشت کامل توسط موزه لوور
براساس بررسی‌های صدای میراث، موسسه شرق شناسی شیکاگو تعداد بیشتری از الواح هخامنشی ایران را در سال های پس از انقلاب، برغم قطع روابط سیاسی تهران – واشنگتن و تحریم ها و بحران های پس از آن به ایران بازگرداند.
پس از انتقال دو محموله شامل ۳۰۳ قطعه به ایران در سال‌های پیش از انقلاب، محموله سوم الواح هخامنشی در سال ۱۳۷۹ در قالب ۳۰۰ لوح سالم و هزاران قطعه خرد شده الواح به ایران بازگشت. چهارمین محموله نیز سال ۱۳۸۲ شامل ۳۰۰ لوح کامل دیگر به ایران رسید و پنجمین محموله، پس از ۱۵ سال در سال ۱۳۹۷ و به تعداد ۱۷۸۳ لوح هخامنشی به کشور رسید. اما ششمین و بزرگترین محموله ارسال شده به ایران مربوط به سال ۱۴۰۱ است. رییس جمهور وقت ایران که برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته بود، توانست با هواپیمای حامل خود، ۳۵۰۶ لوح هخامنشی را که به زبان های آرامی و عیلامی نوشته شده بود به کشور بازگرداند و تحویل وزارت میراث فرهنگی و موزه ملی ایران بدهد.

پزشکیان رییس جمهور ایران نیز مهرماه سال ۱۴۰۳ به همان شیوه و در بازگشت از نیویورک ۱۱۰۰ لوح هخامنشی دیگر را به تهران آورد و در موزه ملی ایران رونمایی کرد.
حالا و به گفته محمدرضا کارگر ۱۲ هزار قطعه از الواح هخامنشی ایران همچنان در آمریکا مانده است و تنها راه بازگرداندن امن و بدون هزینه این محموله به کشور در قالب یک مجموعه کامل از الواح، آن هم در شرایطی که سایه جنگ و صلح بر سر الواح هخامنشی ایران افتاده است و روابط ایران و آمریکا با بیشترین تنش همراه شده است، از طریق موزه لوور امکانپذیر است.
او تأکید کرد: در صورت توافق و تصوب مراجع ذی‌ربط با پیشنهاد بازگشت الواح هخامنشی از طریق موزه لوور پاریس مقدمات بازگرداندن کامل الواح فراهم می‌شود.
به گفته کارگر، انتقال مستقیم الواح هخامنشی توسط ایران، به دلیل مشکلاتی مانند لزوم اخذ مجوزهای بین‌المللی و اجازه وزارت خزانه داری آمریکا، بیمه، نبود پرواز مستقیم، هزینه‌ بسیار زیاد و دشواری دریافت ویزا، عملاً در شرایط فعلی امکان‌پذیر نیست، در حالی که موزه لوور به‌دلیل مراودات مستمر نمایشگاهی با آمریکا می‌تواند فرآیند بازگشت الواح هخامنشی را تسهیل کند.